મોરબીમાં ઉદ્યોગિક ક્ષેત્રે પેટકોક (પેટ્રોલિયમ કોલસો)ના ગેરકાયદેસર વપરાશને લઈને તાજેતરમાં ગંભીર ઘટના સામે આવી છે. સ્થાનિક ઉદ્યોગકારોની ફરિયાદો અને જાહેર સૂચનાઓ પછી ગુજરાત પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (GPCB)એ આ મામલે તપાસ શરૂ કરી હતી. તપાસ દરમિયાન 15થી વધુ ફેક્ટરીઓની ચેકીંગ કરવામાં આવી, જેમાં 9 ફેક્ટરીઓમાં પેટકોકનો ગેરકાયદેસર વપરાશ પકડાયો હતો.
GPCB દ્વારા કાર્યવાહી દરમિયાન આ નવ ફેક્ટરીઓને સીલ કરીને 2 લઘુ ઉદ્યોગને રૂ. 10 લાખ પ્રતિ ફેક્ટરી તેમજ 7 મધ્યમ ઉદ્યોગને રૂ. 15 લાખ પ્રતિ ફેક્ટરી સહિત કુલ રૂ. 1.25 કરોડનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ એક વાત સર્વે લોકોને વિચારતા કરી દે તેવી સામે આવી છે. આ કાર્યવાહી છતાં એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એવો છે કે, આ નવ સિરામિક ફેક્ટરીના નામો હજુ જાહેર થયા નથી.
GPCBના સ્થાનિક અધિકારીઓને અનેક વખત કોલ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તેમણે કોઈ જવાબ આપ્યા નથી. ઉદ્યોગકારો અને સ્થાનિક લોકો માનતા આવે છે કે આ મામલે અધિકારીઓ પર કોઈ પ્રકારની મહેરબાની હેઠળ છે.
મોરબીમાં ઉદ્યોગિક પ્રદૂષણ સતત વધતું જ રહ્યું છે. પેટકોકનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ ફેક્ટરીઓમાંથી હવાના માધ્યમથી વાતાવરણમાં વિસારાઈ રહ્યો છે, જે સ્થાનિક લોકો અને પર્યાવરણ માટે ગંભીર જોખમ છે. સાથે જ, GPCBની પારદર્શકતાની કમીઓ પણ ઉદ્યોગકારો અને સામાજિક સ્તરે ચિંતાનો વિષય બન્યું છે.
મોરબીના ઉદ્યોગપતિઓ દ્વારા સૂચવવામાં આવે છે કે, અધિકારીઓ તરત કાર્યવાહી કરે અને તે ફેક્ટરીઓના નામ જાહેર કરે તો ઉદ્યોગસહભાગી અને લોકસમુદાય બંનેને પૂરતું વિશ્વાસ મળશે કે સરકાર પ્રદૂષણ સામે ગંભીર છે. આ મુદ્દે સ્થાનિક સમાજ અને નાગરિકોના હિતમાં વધુ સ્પષ્ટતા અને માહિતી પ્રસાર જરૂરી છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, GPCBના એક ઉચ્ચ અધિકારીના આશીર્વાદ હેઠળ લાંબા સમયથી પેટકોકનો ઉપયોગ ચાલતો રહ્યો હતો. ઉચ્ચકક્ષાએ ફરિયાદો પહોંચતા, વિવાદિત અધિકારીની બદલી કરવામાં આવી અને નવા અધિકારીની નિમણૂક પછી જ આ કાર્યવાહી શક્ય બની. આ વાત પર દાવો થાય છે કે, અધિકારીઓની ગેરજવાબદારી અને સામાજિક દબાણ સાથે ઉદ્યોગોમાં ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ લાંબા સમય સુધી ચાલી શકી છે.
